Σημείωση απο τον καθηγητή για την Γ' Γυμνασίου

Η ύλη μέχρι το τέλος αφορά τα κεφάλαια :

1) Διατήρηση και συνέχεια της ζωής (Το γενετικό υλικό οργανώνεται σε χρωμοσώματα)

2) Οι οργανισμοί στο περιβάλλον τους (Ισορροπία στα βιολογικά συστήματα)

έχει δοθεί σε φωτοτυπίες και CDs(PDF) , περιλαμβάνει 33 σελίδες με σημειώσεις και ασκήσεις

Απο τον καθηγητή της βιολογίας ΚΑΛΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

ΥΛΗ Γ' ΓΥΜΝ. ΚΕΦ. 2&3 σελ. 47 έως 80

Ασθένειες. Μηχανισμοί άμυνας.

2.1 Yγεια και ασθένεια.

1. Ορολογία

Ασθένεια, μόλυνση, υγεία, λοίμωξη, περίοδος επώασης, παθογόνος μικροοργανισμός, φορέας, παράσιτο, λοιμώδες νόσημα, επιδημία, πανδημία.

Αλλεργία (Ο οργανισμός νομίζει ότι του επιτίθεται κάποιος εχθρός και αντιδρά συνήθως με : Φτάρνισμα, βήχα, κοκκινίλες, δυσκολία στην αναπνοή, πυρετό κ.λ.π )

2. Πύλες εισόδου

2.2 Πως αμύνεται ο οργανισμός μας.

Πρώτη γραμμή άμυνας - η εξωτερική φραγμοί

Το δέρμα.
Ο ιδρώτας, το σμήγμα (γαλακτικό οξύ, λιπαρά οξέα)
Αυτί, Μύτη (κροσσωτό επιθήλιο)
Μάτι (δάκρυα)
Στοματική κοιλότητα (σάλιο) Λυσοζύμη
Στομάχι (Υδροχλωρικό οξύ)




Δεύτερη γραμμή άμυνας - μη ειδική ανοσία.

1.Οι πρώτοι φύλακες τα λευκά αιμοσφαίρια που έχουν την ικανότητα να φαγοκυτταρώνουν τους μικροοργανισμούς, είναι δηλαδή φαγοκύτταρα. Τα πιο αποτελεσματικά από αυτά λέγονται μακροφάγα.

2. Ελευθερώνονται τοπικά στην περιοχή αυτή χημικές ουσίες όπως ισταμίνη και κινίνες.

3. Γίνεται διαστολή των τοπικών αιμοφόρων αγγείων, αυξάνεται η αγγειακή διαπερατότητα και προκαλείται πρήξιμο και πόνος.

4. Στην περιοχή δημιουργείται ερυθρότητα από τη συσσώρευση αίματος και άνοδος θερμοκρασίας, που επιτρέπει την ευκολότερη πρόσβαση και άλλων λευκών αιμοσφαιρίων.

5. Πολλά από τα μακροφάγα πεθαίνουν στο πεδίο της μάχης και μαζί με τα κατεστραμμένα κύτταρα του ιστού σχηματίζουν το πύον (η άνοδος της θερμοκρασίας, η εκδήλωση δηλαδή πυρετού διευκολύνει την άμυνα του οργανισμού. Χρήση αντιπυρετικών δεν επιτρέπεται παρά μόνο σε περίπτωση υψηλού πυρετού και πάντα με τη συμβουλή του γιατρού.







Τρίτη γραμμή άμυνας - ειδική ανοσία.

Ας υποθέσουμε ότι η μάχη χάθηκε κι ο εισβολέας πέρασε και τη δεύτερη γραμμή άμυνας.

1. Τα μακροφάγα που φαγοκυτταρώνουν μικροοργανισμούς «ειδοποιούν» τα
Τ–λεμφοκύτταρα.

2. Προσπαθούν να εντοπίσουν επάνω του τα αντιγόνα (είναι πρωτεΐνες)

3. Όταν ο οργανισμός αναγνωρίσει την ύπαρξη αντιγόνων, ενεργοποιεί και άλλους αμυντικούς μηχανισμούς. Τα Τ-λεμφοκύτταρα κινούνται μέσω της κυκλοφορίας προς το σπλήνα και τους λεμφαδένες, μεταφέροντας τις πληροφορίες για την ταυτότητα του εισβολέα.

Α. Αυτός μπορεί να είναι ήδη γνωστός
στον οργανισμό, δηλαδή να τον έχει
προσβάλει και στο παρελθόν
ή

Β. Να είναι άγνωστος, δηλαδή να επιχειρεί εισβολή για πρώτη φορά.

Α. Αν ο εισβολέας είναι γνωστός στα Τ-λεμφοκύτταρα με τη βοήθεια χημικών ουσιών που δίνουν την πληροφορία σε ένα άλλο είδος τα Β-λεμφοκύτταρα. Αυτά μπορούν να παράγουν ειδικά όπλα, τα αντισώματα.
Το αντίσωμα είναι μια εξειδικευμένη πρωτεΐνη και μπορεί μόλις συναντήσει το αντιγόνο να συνδεθεί μαζί του και να το απομονώσει από τον οργανισμό.

Β. Αν ο εισβολέας είναι άγνωστος, τότε ο οργανισμός χρειάζεται περισσότερο χρόνο για να επεξεργαστεί τις πληροφορίες και να αρχίσουν τα Β_λεμφοκύτταρα να παράγουν αντισώματα για το συγκεκριμένο αντιγόνο. Στο διάστημα αυτό εκδηλώνουμε συνήθως τα συμπτώματα της ασθένειας. Όταν αυτά υποχωρήσουν ο οργανισμός μας έχει πλέον αποκτήσει μνήμη δηλαδή Β_λεμφοκύτταρα που θα «θυμούνται» το συγκεκριμένο παθογόνο παράγοντα και θα αντιδρούν γρηγορότερα άλλη φορά. Έχουμε δηλαδή αποκτήσει ανοσία για τη συγκεκριμένη ασθένεια.

Η αναπαραγωγή στον άνθρωπο

Για τη δημιουργία ενoς ανθρώπου πολλά σπερματοζωάρια σπεύ­δουν να γονιμοποιήσουν το ωάριο. Μόνο ένα τα καταφέρνει. Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία του ζυγωτού, από το οποίο θα προκύψει το έμβρυο και θα γεννηθεί το παιδί.

Ανώριμα ωάρια υπάρχουν στις ωοθήκες των κοριτσιών από τη γέννηση τους.
Η ωρίμανση των ωαρίων αρχίζει κατά την εφηβεία (μεταξύ 12 και 15ετών).
Κάθε 28 περίπου ημέρες ωριμάζει ένα ωάριο εναλλάξ από κάθε ωοθήκη.
Το ωάριο αυτό ελευθερώνεται στη σάλπιγγα (ωορρηξία). Παράλληλα, τα τοιχώματα της μήτρας (ενδομήτριο) γίνονται παχύτερα, γιατί προετοιμάζονται να δεχτούν το νεαρό έμβρυο που θα προκύψει αν το ωάριο γονιμοποιηθεί.
Από την ωρίμανση ενός ωαρίου μέχρι την ωρίμανση του επό­μενου, σε περίπτωση που δεν συμβεί γονιμοποίηση, συμπληρώνε­ται ένας κύκλος, που ονομάζεται έμμηνος κύκλος. Ο κύκλος αυτός διαρκεί περίπου 28 ημέρες.
Οι επιστήμονες θεωρούν ως 1η ημέρα του κύκλου την ημέρα έναρξης της έμμηνης ρήσης (περιόδου).


Από τη γονιμοποίηση στη γέννηση

Η είσοδος των σπερματοζωαρίων στον κόλπο της γυναίκας γίνεται με τη σεξουαλική επαφή. Τα 200-300 εκατομμύρια σπερματοζωάρια που απελευθερώνονται κατά την εκσπερμάτωση αρχίζουν ένα ταξίδι, με σκοπό να φτάσουν στις σάλπιγγες και να γονιμοποιήσουν το ωάριο. Αμέσως μετά τη γονιμοποίηση το ζυγωτό κινείται προς τη μήτρα, ενώ ταυτόχρονα αρχίζει να διαιρείται. Σταδιακά σχηματίζεται μια μάζα κυττάρων, η οποία, όταν φτάσει στη μήτρα, εμφυτεύεται στο ενδομήτριο. Η κύηση (εγκυμοσύνη) έχει αρχίσει. Κατόπιν σχηματίζεται ο πλακούντας και ο ομφάλιος λώρος, που συνδέουν το έμβρυο με το κυκλοφορικό σύστημα της μητέρας. Με τον τρόπο αυτό περνούν πλέον οι θρε­πτικές ουσίες και το οξυγόνο στο έμβρυο. Το έμβρυο βρίσκεται μέσα στον αμνιακό σάκο, ο οποίος περιέχει και το αμνιακό υγρό, που προστατεύει το έμβρυο από επιδράσεις του περιβάλλοντος.
Μετά από εννέα περίπου μήνες κύησης, το έμβρυο παίρνει την κατάλληλη θέση και είναι έτοιμο για τον τοκετό, δηλαδή την έξοδο του από τη μήτρα. Ο αμνιακός σάκος σπάει, αποβάλλεται το αμνιακό υγρό και, με συσπάσεις της μήτρας, το έμβρυο ωθείται έξω από το σώμα της μητέρας.

Αναπαραγωγικό σύστημα και υγεία

Όσο διαρκεί η κύηση, η ανάπτυξη του εμβρύου αλλά και η υγεία της εγκύου επηρεάζονται από:
* Περιβαλλοντικούς παράγοντες Η ρύπανση του ατμοσφαιρικού αέρα, τα φυτοφάρμακα, τα χημικά πρόσθετα στα τρόφιμα είναιμερικοί από αυτούς.
* Παράγοντες που έχουν σχέση με τον τρόπο ζωής της μέλλουσας μητέρας.
Η έγκυος δεν πρέπει να καπνίζει, να καταναλώνει αλκοολούχα ποτά και φάρμακα που δεν έχει συστήσει ο γιατρός. Η ισορροπημένη διατροφή και η φυσική άσκηση συντελούν στη φυσιολογική ανάπτυξη του εμβρύου και στην καλή υγεία της εγκύου.
Μετά τον τοκετό αρχίζει η παραγωγή και η έκκριση γάλακτος από τους μαστικούς αδένες, που βρίσκονται στο στήθος της γυναίκας. Ο θηλασμός είναι πολύ σημαντικός για την υγεία (απόκτηση ανοσίας) και την ομαλή ανάπτυξη του βρέφους. Όσο περισσότερο θηλάζει το βρέφος τόσο αυξάνεται η έκκριση γάλακτος. Όταν διακοπεί ο θηλασμός μετά από λίγες ημέρες σταματά και η έκκριση γάλακτος.

Α' ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Ερωτήσεις μέχρι σελ 42.

1. Τι είναι αναπνοή ; Σε ποια κύτταρα γίνεται ; Με ποια διαδικασία και από

πιο συγκεκριμένο όργανο του κυττάρου.

2. Δώσε πέντε παραδείγματα για κάθε ομάδα. α ) ζωντανοί οργανισμοί β) Νεκροί οργανισμοί η νεκρά τμήματα οργανισμών γ ) άβια αντικείμενα.

3. Ταξινόμησε σε όσα αναφέρονται στη συνέχεια στις 3 γραμμές του πίνακα. Απέκκριση, μετακίνηση, διατροφή με άλλους οργανισμούς, ανάπτυξη προς το μέρος του ηλιακού φωτός, ανάπτυξη, αναπνοή, φωτοσύνθεσης, αναπαραγωγή, αντίδραση στις μεταβολές του περιβάλλοντος
Συναντώνται:

Και στα ζώα και στα φυτά:

μόνο στα ζώα:

μόνο στα φυτά:

4. Ποιος ο ρόλος της κυτταρικής μεμβράνης στο κύτταρο ;

5. Ποιος ο ρόλος του κυτταρικού τοιχώματος στα φυτά ;

6. Για ποιους λόγους ένα κύτταρο μπορεί να χρειάζεται ενέργεια ; Ποιο είναι το οργανίδιο στο οποίο παράγεται η ενέργεια που χρησιμοποιεί το κύτταρο;

7. Φτιάξε 1 πίνακα με 4 στήλες. Στην πρώτη στήλη βγάλε τον τίτλο «κύτταρο» στη δεύτερη τον τίτλο «ιστοί» στην τρίτη τον τίτλο «όργανο» και στην τέταρτη τον τίτλο «σύστημα οργάνων». Συμπλήρωσε τον πίνακα σημειώνοντας σε κάθε στήλη 3 παραδείγματα.

8. Αντιστοίχησε τούς όρους που βρίσκονται στην αριστερή στήλη με τις προτάσεις που βρίσκονται στη δεξιά.

Σύστημα οργάνων-

σύνολο κυττάρων ομοίων

μορφολογικά και ειδικευμένων

στην ίδια λειτουργία.

Κύτταρο -

σύνολο οργάνων που

συνεργάζονται για μια ευρύτερη λειτουργία

ενός πολυκύτταρου Οργανισμού.

Οργανισμός -

αποτελείται από διαφορετικούς

ιστούς και κάνει μια συγκεκριμένη λειτουργία

για ένα πολυκύτταρο οργανισμό.

Όργανο -

ένα σύνολο οργανικών συστημάτων.

Ιστός -

δομική και λειτουργική μονάδα ενός

Οργανισμού.

9. Ποιες δυσκολίες πιστεύεις ότι αντιμετωπίζουν οι βιολόγοι ερευνητές στην προσπάθειά τους να μελετήσουν ζωντανά κύτταρα από πολυκύτταρους οργανισμούς; Δικαιολόγησε την απάντησή σου.

10. Φυτικό , ζωικό κύτταρο, ( εικόνες ). Ονομάστε το οργανίδια που διακρίνεται. Αναφέρεται τη χρησιμότητά του καθενός.

11. Ποιες από τις λειτουργίες των ζωντανών οργανισμών έχουν σχέση με την επιβίωση του οργανισμού και ποιες έχουν σχέση με τη διαιώνιση του είδους δικαιολόγησε την απάντησή σου.

12. Γράψε μια σωστή η πρόταση για καθεμία από τις λέξεις που ακολουθούν; Κύτταρο, χλωροπλάστες , αναπαραγωγή, κυτταρικό τοίχωμα, ερεθιστικότητα, μιτοχόνδρια, πυρήνας, κίνηση .

13. Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα χαρακτηριστικά του κυττάρου είναι το πολύ
μικρό του μέγεθος σε τι εξυπηρετεί αυτό;

14. Επιθηλιακά κύτταρα. Που τα συναντάμε Και τι χρησιμεύουν στον οργανισμό;

Α' ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΥΛΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΠΟ 42 ΣΕΛ. ΜΕΧΡΙ ΤΕΛΟΣ

1. ΚΕΦ. : Η ΚΙΝΗΣΗ ΣΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ

ΘΕΩΡΙΑ ΣΕΛ. 59-64

(ΕΡΩΤ. ΣΕΛ 68 : 2,3,4,5,8,)
(ΕΡΩΤ. ΣΕΛ 70 : 2,4,7,15,)


2. ΚΕΦ. : ΤΟ ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

ΘΕΩΡΙΑ ΣΕΛ. 92-98

(ΕΡΩΤ. ΣΕΛ 104 : ΟΜΑΔΑ Α , 2, 3 )
(ΕΡΩΤ. ΣΕΛ 104 : ΟΜΑΔΑ Β , 1,2,3,6,7,9,11,12,13 )


3. ΚΕΦ. : ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ

ΘΕΩΡΙΑ ΣΕΛ. 132-136

(ΕΡΩΤ. ΣΕΛ 141 : 1, 2, 3)
(ΕΡΩΤ. ΕΠΑΝΑΛ. ΣΕΛ 143 : 1, 3)


4. ΚΕΦ. : Η ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΚΑΡΔΙΑ

ΘΕΩΡΙΑ ΣΕΛ. 157-162

(ΕΡΩΤ. ΣΕΛ 165 : 1, 2, 4 )

Γ' ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Ερωτήσεις για την ύλη μέχρι τη σελ. 44

1. Να αναφέρετε 3 τροφές πλούσιες σε. α) λιπίδια, β) πρωτεΐνες. Σόγια, καλαμπόκι, Φασόλια. Ποιο τρόφιμο κατά τη γνώμη σας έχει τους περισσότερους και πιο τους λιγότερους υδατάνθρακες ;

2. Από ποια στοιχεία αποτελείται το κυτταρόπλασμα του κυττάρου ;

3. Ποια σχέση έχουν το ενδοπλασματικό δίκτυο, τα ριβοσώματα και το σύστημα Golgi ;

4. Τι είναι οι χλωροπλάστες ;

5. Να αντιστοιχίσετε τους όρους αριστερά με τις προτάσεις :

Λυσόσωμα δίνει σταθερό σχήμα στο φυτικό κύτταρο

μιτοχόνδρια περιέχει το σύνολο σχεδόν του DNA

χλωροπλάστες εκεί γίνεται η σύνθεση των πρωτεϊνών

κυτταρικό τοίχωμα κέντρα παραγωγής ενέργειας,

πυρήνας περιέχει χλωροφύλλη

ριβόσωμα

6. Τρόποι μετακινήσεις των πρωτόζωων και ασθένειες που αυτά προκαλούν.

7. Στον παρακάτω πίνακα να συνδέσετε με μια γραμμή κάθε λέξη της αριστερής στήλης με την κατάλληλη λέξη της δεξιάς :

Τοξοπλάσμωση ελονοσία

αμοιβάδα έμβρυο

ευγλήνη βλεφαρίδες

ανώφελες κουνούπι ψευδοπόδια

μαστίγιο

8. Συμπληρώστε με την κατάλληλη λέξη τα κενά στις προτάσεις που ακολουθούν :

- Η εκβλάστηση είναι ένας τρόπος ____________αναπαραγωγής.

- Οι μούχλες αποτελούνται από______________ τμήματα, τις___________

- Οι ζυμομύκητες μετατρέπουν τη γλυκόζη σε_____________ και____________

9. Ποια είναι τα βασικά γνωρίσματα των προκαρυωτικών κυττάρων;

10. Σε τι εξυπηρετεί τα βακτήρια ο σχηματισμός σπορίων;

11. Καταγράψτε τους τρόπους με τους οποίους μπορούμε να εμποδίσουμε την αλλοίωση των τροφών.

12. Σημειώστε ένα (+) στις κενές στήλες, όπου κατά τη γνώμη σας υπάρχουν τα οργανίδια που αναφέρονται στην πρώτη στήλη.

Κυτταρικές δομές	Υπάρχουν στο:
	προκαρυωτικό κύτταρο	ευκαρυωτικό κύτταρο
		φυτού	ζώου
κυτταρικό τοίχωμα
κυτταρόπλασμα
ριβοσώματα
έγκλειστα
κυτταρική μεμβράνη
πυρήνας